Czym jest intercyza – umowa majątkowa małżeńska?
Podstawowym ustrojem majątkowym małżeńskim w Polsce jest ustawowa wspólność majątkowa małżeńska. Ustrój ten może zostać zmieniony lub zniesiony poprzez zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, potocznie nazywanej intercyzą.
Umowa ustanawiająca ustrój majątkowy małżeński musi być zawarta w formie aktu notarialnego.
Zobacz mój wpis o ustrojach majątkowych małżeńskich.
Intercyzę można zawrzeć:
- przed zawarciem małżeństwa,
- w trakcie trwania małżeństwa.
Małżonkowie mogą zmienić umowę majątkową (intercyzę) w każdej chwili, chyba że sami ograniczyli tę możliwość w jej treści.
Jakie umowy majątkowe mogą zawrzeć małżonkowie?
Małżonkowie mogą:
- rozszerzyć wspólność majątkową,
- ograniczyć wspólność majątkową,
- ustanowić rozdzielność majątkową,
- ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.
Rozszerzenie wspólności majątkowej
Małżonkowie mogą rozszerzyć wspólność poprzez objęcie nią takich składników majątku, które normalnie należałyby do majątków osobistych.
Jakie są możliwe warianty rozszerzenia wspólności?
▸ Rozszerzenie wspólności na wybrany składnik
Przykład:
Jeden z małżonków posiadał mieszkanie przed ślubem i chce, aby po ślubie drugi małżonek stał się współwłaścicielem tego mieszkania.
▸ Kompleksowe rozszerzenie wspólności
Małżonkowie mogą włączyć do wspólności wszystkie składniki ich majątków osobistych.
▸ Ograniczenie surogacji
Strony mogą postanowić, że np. pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania należącego do jednego z małżonków zostaną objęte wspólnością.
❗ Czego nie można objąć wspólnością?
Nie można rozszerzyć wspólności na:
- przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę,
- prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej (np. wspólność wspólników spółki cywilnej),
- prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
- wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia oraz wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia,
- niewymagalne jeszcze wierzytelności z tytułu pracy lub innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.
W razie wątpliwości przyjmuje się, że przedmioty służące wyłącznie zaspokajaniu osobistych potrzeb jednego z małżonków nie zostały objęte wspólnością.
Ograniczenie wspólności majątkowej
Małżonkowie mogą umownie ograniczyć wspólność majątkową, ale wyłącznie z zachowaniem zasady równości małżonków.
Oznacza to, że:
- jeśli małżonkowie wyłączają ze wspólności określone dochody, muszą wyłączyć dochody obojga,
- jeśli wyłączają jakiś składnik majątkowy, stają się jego współwłaścicielami w częściach równych.
Umowa sprzeczna z zasadą równouprawnienia małżonków będzie nieważna.
Jak ustanowić umowną rozdzielność majątkową?
Umowną rozdzielność można ustanowić:
- w dowolnym momencie trwania małżeństwa,
- przed jego zawarciem.
Nie trzeba podawać powodów jej wprowadzenia.
Umowa działa wyłącznie na przyszłość, co oznacza, że nie można wprowadzić rozdzielności umownej z datą wsteczną.
Jednocześnie podpisanie intercyzy uniemożliwia jednoczesne wytoczenie powództwa o sądowe ustanowienie rozdzielności (w tym z datą wsteczną).
Czym jest rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków?
Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków polega na tym, że:
- przez cały czas trwania małżeństwa małżonkowie mają oddzielne majątki, nie posiadają majątku wspólnego;
- jednak po ustaniu ustroju (np. rozwód, śmierć małżonka, umowa) następuje porównanie wartości dorobku każdego małżonka.
Dorobek to przyrost wartości majątku w trakcie trwania małżeństwa, obliczany zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Tak więc, jeżeli jeden z małżonków osiągnął istotnie większy dorobek, drugi może żądać wyrównania, najczęściej w formie zapłaty określonej kwoty.
Ustrój ten jest więc kompromisem pomiędzy:
- pełną wspólnością majątkową,
- a pełną rozdzielnością.
Podsumowanie
Adwokaci zajmują się przygotowywaniem umów majątkowych małżeńskich, które następnie są zawierane w formie aktu notarialnego. Notariusz nie doradza co powinno się znaleźć w umowie oraz jaki ustrój majątkowy będzie najkorzystniejszy dla małżonków. Aby dokonać kompleksowej oceny swojej sytuacji majątkowej, wybrać ustrój majątkowy małżeński, której jest najbardziej odpowiedni dla naszego małżeństwa oraz zrozumieć konsekwencje ustanowienia określonego ustroju, należy skorzystać z porady adwokata. Adwokat Justyna Gumuła – Kędracka doradza w zakresie wyboru ustroju oraz sporządza umowę majątkową małżeńską, z którą następnie małżonkowie udają się do notariusza w celu zawarcia jej w formie aktu notarialnego.
