Co musi się stać, żeby można się było rozwieść?
Rozwód prowadzi do ustania małżeństwa za życia małżonków. W polskim prawie rodzinnym rozwód jest dopuszczalny, jednak ustawodawca kieruje się zasadą trwałości małżeństwa, nakazując ochronę rodziny i dobra małoletnich dzieci. Dlatego, aby sąd mógł orzec rozwód, muszą zostać spełnione określone przesłanki.
Polskie prawo wyróżnia dwie grupy przesłanek:
- pozytywną — musi wystąpić, aby rozwód był możliwy,
- negatywne — ich wystąpienie uniemożliwia orzeczenie rozwodu.
Przesłanka pozytywna
Zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego
Przesłanką pozytywną jest zaistnienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia.
W polskim prawie o istnieniu pożycia małżeńskiego decydują trzy podstawowe więzi łączące małżonków. Jeśli te więzi istnieją, to istnieje również małżeństwo.
- więź psychiczna / uczuciowa – wzajemne uczucie, bliskość emocjonalna,
- więź fizyczna – nie tylko współżycie, ale także inne formy bliskości,
- więź gospodarcza – wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego, wspólne decyzje, codzienna współpraca.
Sąd bada, czy wszystkie trzy więzi ustały — tylko wtedy można mówić o zupełnym rozkładzie pożycia.
Następnie sąd ocenia, czy rozkład ten jest trwały, a więc:
- jak długo więzi są zerwane,
- czy istnieją realne szanse na odbudowanie wspólnego pożycia (rozumianego jako pożycie uczuciowe, fizyczne i gospodarcze).
Przesłanki negatywne rozwodu
Nawet jeśli rozkład pożycia jest zupełny i trwały, sąd nie może orzec rozwodu, jeśli stwierdzi wystąpienie którejś z przesłanek negatywnych.
W polskim prawie są to trzy sytuacje:
I. Żądanie rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego
Sąd nie może orzec rozwodu, jeżeli:
- rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a
- małżonek niewinny nie wyraża zgody na rozwód.
Zobacz mój wpis o winie w rozwodzie.
Zobacz mój wpis o stanowiskach procesowych w rozwodzie.
II. Sprzeczność rozwodu z dobrem wspólnych małoletnich dzieci
Jeżeli rozwód miałby naruszyć dobro wspólnych małoletnich dzieci, sąd odmówi jego orzeczenia.
Dobro dziecka to pojęcie ocenne i nie da się go dokładnie zdefiniować. Sąd Najwyższy wskazał jednak kwestie, które należy zbadać:
- Czy rozwód nie osłabi więzi dziecka z rodzicem, przy którym nie będzie mieszkać?
- Czy konflikt między rodzicami dotyczący władzy rodzicielskiej nie zaszkodzi wychowaniu dziecka?
- Czy dziecko nie przeżyje rozwodu w sposób szczególnie bolesny?
Zobacz mój wpis o dobru dziecka w rozwodzie.
III. Sprzeczność rozwodu z zasadami współżycia społecznego
Jest to przesłanka niezależna od dobra dziecka. Sąd odmówi rozwodu, jeżeli jego orzeczenie byłoby sprzeczne z ogólnymi normami moralnymi i społecznymi, np. w sytuacji ciężkiej choroby małżonka lub jego całkowitej zależności od drugiej strony.
Zobacz mój wpis o zasadach współżycia społecznego.
Konsekwencje orzeczenia rozwodu
Rozwód powoduje:
- definitywne ustanie więzi łączących małżonków,
- ustanie wzajemnych obowiązków małżonków wobec siebie (np. obowiązku współdziałania),
- ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej,
- ustanie dziedziczenia ustawowego – małżonek rozwiedziony przestaje być spadkobiercą ustawowym.
Uwaga: rozwód nie wpływa na testament. Jeśli były małżonek został powołany do spadku, a chcesz to zmienić — musisz zmodyfikować testament.
Czego rozwód nie powoduje?
Rozwód nie powoduje:
- ustania władzy rodzicielskiej któregokolwiek z małżonków,
- ustania prawa do kontaktów z dziećmi,
- zmiany prawa własności rzeczy zgromadzonych w trakcie małżeństwa,
- wygaśnięcia wspólnych kredytów — małżonkowie nadal odpowiadają za nie solidarnie.
Ustanie wspólności majątkowej zmienia jedynie charakter udziałów, a nie ich wysokość — nadal co do zasady wynoszą one po 1/2.
Powinowactwo po rozwodzie
Rozwód nie powoduje ustania powinowactwa (więzi z rodziną małżonka). Oznacza to, że:
- teść, teściowa, szwagier, szwagierka itd. nadal pozostają w stosunku powinowactwa,
- nadal przysługują uprawnienia z tym związane, np. prawo odmowy składania zeznań przeciwko osobie spokrewnionej przez powinowactwo.
Podsumowanie
W przypadku wątpliwości, czy w danej sytuacji faktycznej rozwód jest możliwy, warto skorzystać z pomocy adwokata. Justyna Gumuła – Kędracka w swojej kancelarii adwokackiej w Częstochowie pomaga swoim klientom przejść przez ten najczarniejszy czas w ich życiu w możliwie najlepszy sposób.
