Kiedy przysługują alimenty związane z winą w rozwodzie?
W postępowaniu o rozwód roszczenie o alimenty od małżonka jest możliwe w dwóch sytuacjach:
1) w przypadku niedostatku,
2) w przypadku istotnego pogorszenia sytuacji materialnej w związku z rozwodem.
Zobacz mój wpis o obowiązku alimentacyjnym w rozwodzie z niedostatku.
Należy pamiętać, że w przypadku alimentów mówimy o małżonku uprawnionym – małżonku, który otrzymuje alimenty i małżonku zobowiązanym – małżonku, który płaci alimenty.
Rozszerzony obowiązek alimentacyjny w rozwodzie
Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.
Tak ukształtowany obowiązek alimentacyjny nazywamy rozszerzonym obowiązkiem alimentacyjnym, ponieważ można zgłosić roszczenie o zasądzenie alimentów pomimo braku niedostatku.
Aby można było zgłosić roszczenie o zasądzenie obowiązku alimentowania małżonka pomimo braku niedostatku, muszą zostać spełnione łącznie 2 przesłanki:
- małżonek zobowiązany musi zostać uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia,
- po stronie małżonka uprawnionego musi wystąpić istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej w związku z rozwodem.
Co oznacza istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego?
Ocena, czy nastąpiło istotne pogorszenie, zależy od porównania sytuacji, w jakiej małżonek uprawniony znalazł się wskutek orzeczenia rozwodu, z sytuacją, w jakiej znajdowałby się, gdyby rozwodu nie orzeczono. Sąd rozwodowy bada więc sytuację materialną małżonka uprawnionego w trakcie trwania małżeństwa i sytuację przyszłą, w jakiej małżonek się znajdzie po orzeczeniu rozwodu. Przy czym do oceny sytuacji małżonka uprawnionego w trakcie trwania małżeństwa, sąd bierze pod uwagę sytuację, w jakiej małżonek ten byłby, gdyby małżeństwo funkcjonowało poprawnie. Jeśli więc powodem rozwodu jest przemoc ekonomiczna względem i z tego powodu małżonek uprawniony znajdował się w trakcie małżeństwa w niedostatku, to sąd nie będzie uwzględniał tej sytuacji, tylko sytuację, w której ten małżonek byłby, gdyby przemoc nie była względem niego stosowana.
Orzecznictwo zwraca tutaj uwagę, że pogorszenie sytuacji materialnej małżonka musi być istotne, a więc wyraźnie odczuwalne. Mówimy więc tutaj o wysokich dysproporcjach w możliwościach majątkowych i zarobkowych obojga małżonków. Nie chodzi więc o każde pogorszenie sytuacji materialnej małżonka uprawnionego w wyniku rozwodu. Do takiego pogorszenia dojdzie niemalże w przypadku każdego rozwodu. Chodzi tutaj o wysoką różnicę w majątkach lub zarobkach.
Jest więc możliwa sytuacja, w której sąd rozwodowy orzeknie wyłączną winę małżonka, ale nie zasądzi alimentów. Stanie się tak, gdy sąd stwierdzi, że pogorszenie sytuacji materialnej małżonka uprawnionego nie było istotne.
Czy sąd musi dążyć do równej stopy życiowej małżonków po rozwodzie?
Nie, rozszerzony obowiązek alimentacyjny nie ma na celu zrównania stopy życiowej obojga małżonków. Małżonek zobowiązany nie musi więc oddawać połowy swojego wynagrodzenia małżonkowi uprawnionemu. Chodzi tutaj raczej o dążenie do bardziej dostatniego poziomu życia niż tylko zaspokajanie usprawiedliwionych potrzeb. Należy więc pamiętać, że w przypadku rozszerzonego obowiązku alimentacyjnego nie chodzi jedynie o zaspokajanie podstawowych potrzeb małżonka uprawnionego. Wysokość alimentów oscyluje więc gdzieś pomiędzy zrównaniem stopy życiowej obojga małżonków a zaspokajaniem jego podstawowych potrzeb.
Jak długo trwa rozszerzony obowiązek alimentacyjny po rozwodzie?
Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi uprawnionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Warto tutaj zaznaczyć więc, że rozszerzony obowiązek alimentacyjny nie jest ograniczony żadnym konkretnym terminem. Trwa on zasadniczo do momentu zawarcia nowego związku małżeńskiego przez małżonka uprawnionego.
Co się dzieje w sytuacji, gdy małżonek uprawniony nie zawiera nowego związku małżeńskiego, a żyje w związku nieformalnym?
Nie jest to ustawowa przesłanka do uchylenia obowiązku alimentacyjnego. Jednakże może to mieć wpływ na dopuszczalność dochodzenia roszczeń alimentacyjnych w świetle zasad współżycia społecznego. Może mieć również wpływ na wysokość alimentów, zwłaszcza jeśli partnerzy zamieszkują wspólnie. Z orzecznictwa wynika, że prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego w związku pozamałżeńskim sprowadza na partnerów tego związku wzajemną zależność ekonomiczną. Pozostawanie przez małżonka uprawnionego w związku partnerskim po rozwodzie może więc stanowić przesłankę do uchylenia obowiązku alimentacyjnego. Sąd oceni sytuację życiową małżonka uprawnionego na podstawie zasad dotyczących obowiązku alimentacyjnego, jak również na podstawie zasad współżycia społecznego.
Planuję ubiegać się o alimenty w rozwodzie
Jeśli planujemy ubiegać się o alimenty w rozwodzie, należy przygotować odpowiednią dokumentację. Dokumentujemy dla sądu nasz stan majątkowy, zarobki, stan zdrowia i potrzeby życiowe. Ubiegając się o alimenty warto skorzystać z pomocy doświadczonego adwokata.
Kancelaria adwokacka adwokat Justyny Gumuły-Kędrackiej w Częstochowie zajmuje się świadczeniem pomocy w zakresie prawa rodzinnego, w tym spraw o rozwód i alimenty w rozwodzie.
