W jaki sposób sąd orzeka o kontaktach z dziećmi w postępowaniu o rozwód?
W wyroku rozwodowym sąd obowiązkowo rozstrzyga o:
- alimentach,
- władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem małżonków,
- kontaktach rodziców z dzieckiem.
Na zgodny wniosek stron sąd może odstąpić od orzekania o kontaktach z dziećmi.
Kontakty ustalane są dla tego rodzica, z którym dziecko nie mieszka na stałe.
Prawo do kontaktów jest niezależne od władzy rodzicielskiej – oznacza to, że rodzic może mieć ustalone kontakty nawet wtedy, gdy został pozbawiony władzy rodzicielskiej.
Kontakty obejmują w szczególności:
- przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie poza miejsce pobytu),
- bezpośrednie porozumiewanie się,
- utrzymywanie korespondencji,
- kontakty telefoniczne, online i przez komunikatory.
Kontakty w porozumieniu rodzicielskim
Przy ustalaniu kontaktów należy kierować się dobrem dziecka oraz jego rozsądnymi życzeniami.
Najlepszym rozwiązaniem jest sporządzenie porozumienia rodzicielskiego, które można załączyć do pozwu rozwodowego. Wówczas to rodzice, a nie sąd, decydują o tym, jak będzie wyglądało ich życie po rozwodzie.
Sądowe ustalenie kontaktów
Jeśli rodzice nie potrafią porozumieć się co do kontaktów, decyzję podejmie sąd.
Kontakty ustalone przez sąd najczęściej są kompromisem, który nie w pełni odpowiada oczekiwaniom żadnej ze stron.
Kolejne etapy:
Mediacja – jeśli sąd stwierdzi konflikt, skieruje rodziców do mediacji.
Opinia biegłych – gdy strony nie dojdą do porozumienia, sąd zleci opinię biegłego lub zespołu biegłych (najczęściej OZSS). Biegli ocenią, jaki zakres kontaktów jest zgodny z dobrem dziecka.
Opinia biegłych może wydłużyć postępowanie rozwodowe nawet o rok lub dłużej.
Czy zakaz kontaktów w rozwodzie jest możliwy?
Tak, ale tylko wyjątkowo.
Jeżeli dobro dziecka tego wymaga, sąd może:
- zakazać spotykania się z dzieckiem,
- zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego pobytu,
- zezwolić na kontakty wyłącznie w obecności drugiego rodzica, opiekuna, kuratora lub innej wskazanej osoby,
- ograniczyć kontakty do komunikacji na odległość,
- zakazać porozumiewania się na odległość.
Jeśli kontakty poważnie zagrażają dobru dziecka, sąd może całkowicie je zakazać.
Taka sytuacja występuje najczęściej wtedy, gdy rodzic:
- stanowi realne zagrożenie dla dziecka,
- jest wobec niego prowadzone postępowania karne dotyczące przemocy, nadużyć lub przestępstw wobec dziecka.
Zakaz kontaktów jest wyjątkowy, a okoliczności muszą być szczególnie poważne.
Zwykłe konflikty małżeńskie nie prowadzą do zakazu kontaktów.
Ograniczenie kontaktów z dzieckiem
Zdarza się, że sąd nie zakazuje kontaktów, ale je ogranicza, np. poprzez:
- kontakty wyłącznie w miejscu stałego pobytu dziecka,
- kontakty w obecności drugiego rodzica lub osoby trzeciej (np. kuratora, członka rodziny),
- kontakty w wyznaczonym miejscu, np. w centrum interwencji kryzysowej.
Harmonogram kontaktów
Każdy z rodziców może złożyć do sądu wniosek o ustalenie kontaktów, przedstawiając własny harmonogram.
Dobry harmonogram powinien regulować:
- kontakty w tygodniu,
- kontakty weekendowe,
- ferie zimowe,
- wakacje,
- święta,
- długie weekendy,
- urodziny dziecka i rodzica,
- Dzień Matki, Dzień Ojca, Mikołajki, Dzień Dziecka,
- oraz inne ważne daty.
Tak przygotowany plan pozwala uniknąć przyszłych nieporozumień.
Warto również przewidzieć warianty szczególne, np.:
- co w sytuacji, gdy święta Bożego Narodzenia wypadają w weekend kontaktowy,
- jak wygląda podział świąt w latach parzystych i nieparzystych,
- jak postępować, gdy rodzic korzystający z kontaktu zachoruje.
Im bardziej precyzyjny harmonogram, tym mniejsze ryzyko konfliktów i późniejszych sporów sądowych.
Podsumowanie
Precyzyjne ustalenie harmonogramu kontaktów i składanie odpowiednich wniosków dowodowych w postępowaniu pomaga ustaleniu kontaktów, które będą zarówno zgodne z dobrem dziecka oraz obojga rodziców. W przypadku gdy rodzice nie są w stanie porozumieć się w zakresie kontaktów, warto skorzystać z pomocy doświadczonego adwokata. W mojej kancelarii adwokackiej w Częstochowie zajmuję się pomocą w ustaleniu skutecznych kontaktów.
