Jak podzielić majątek po rozwodzie? Kompletny przewodnik

Podział majątku po rozwodzie to jeden z najtrudniejszych etapów rozstania. Wiele osób nie wie jak podzielić majątek po rozwodzie, od czego zacząć, ile to kosztuje i czy lepiej dogadać się, czy iść do sądu. W tym poradniku wyjaśniam krok po kroku, jak wygląda podział majątku wspólnego, jakie są możliwości i na co uważać. Przeczytaj, jak przeprowadzić podział majątku w Częstochowie.

Kiedy można przeprowadzić podział majątku?

Podział majątku wspólnego jest możliwy po ustaniu wspólności majątkowej. Wspólność majątkowa ustaje, gdy:

1. małżeństwo zostanie zakończone przez rozwód prawomocnym wyrokiem;
2. małżonkowie zawrą umowę majątkową małżeńską;

Zobacz mój wpis o umowach majątkowych małżeńskich.

• sąd rodzinny orzeknie rozdzielność majątkową;
• jeden z małżonków ogłosi upadłość konsumencką.

Po powstaniu rozdzielności majątkowej można przystąpić do podziału majątku wspólnego. Podziału majątku można dokonać na dwa sposoby:

1. umownie
2. sądownie.

Jak podzielić majątek w sposób ugodowy?

Podział umowny jest możliwy w każdym czasie. Małżonkowie muszą zawrzeć umowę, w wyniku której dokonają podziału wszystkich składników majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego.

Zobacz mój wpis o tym, co wchodzi w skład majątku wspólnego.

Jeśli majątek wspólny zawiera nieruchomość lub nieruchomości, podział majątku musi zostać dokonany w formie aktu notarialnego. Jeśli podziałowi podlegają udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, wówczas wymagana forma umowy to umowa pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Jak podzielić majątek małżeński w sądzie?

Sądowy podział majątku również jest możliwy w każdym czasie po ustaniu wspólności majątkowej. Roszczenie o podział majątku nie przedawnia się.

Aby zainicjować podział majątku, należy złożyć wniosek o podział majątku do sądu rejonowego właściwego z uwagi na miejsce położenia majątku.

Jak przygotować wniosek o podział majątku?

Wniosek musi zawierać określenie stron podziału, wskazanie daty powstania rozdzielności majątkowej, określenie, co wchodzi w skład majątku wspólnego, propozycję sposobu podziału majątku oraz ewentualnego rozliczenia nakładów, które małżonkowie ponieśli na majątek wspólny z majątków osobistych oraz z majątku wspólnego na majątki osobiste.

We wniosku należy wskazać wartość przedmiotu sporu. Jest to wartość całego majątku wspólnego podlegającego podziałowi. Wartość ustalamy sumując poszczególne kwoty, które warte są rzeczy wchodzące w skład naszego majątku. Do sumowania wykorzystujemy wartości rynkowe oraz wielkości wynikające z dokumentów np. wyciągów bankowych. Jeśli nie jesteśmy w stanie ustalić wartości poszczególnych składników naszego majątku, powinniśmy skorzystać z pomocy rzeczoznawcy majątkowego.

Usługa szacowania wartości jest odpłatna.

Zobacz mój wpis o nakładach.

Co dzieli sąd w postępowaniu o podział majątku?

Sąd dzieli jedynie aktywa, czyli składniki majątku posiadające wartość dodatnią. Są to na przykład: nieruchomości, udziały w spółkach, lokaty, akcje, obligacje, środki zgromadzone na rachunkach rozliczeniowych, środki na subkoncie ZUS oraz OFE.

Sąd nie dzieli pasywów, czyli długów stron. Są to na przykład: kredyty, w tym hipoteczne, pożyczki, zadłużenie w spółdzielni, wspólnocie, długi za bieżące opłaty, zadłużenie podatkowe lub w ZUS.

Zazwyczaj małżonkowie są odpowiedzialni za długi solidarnie.

Zobacz mój wpis o solidarnej odpowiedzialności małżonków za długi.

Sąd nie może podzielić długu małżonków. Wierzyciel, czyli osoba, którą małżonkowie muszą spłacić, najczęściej bank, nie jest i nie może być stroną postępowania o podział majątku. W takiej sytuacji małżonkowie powinni na zasadach porozumienia prowadzić osobne rozmowy z wierzycielem dotyczące sposobu spłaty. Rozwód nie powoduje ustania solidarnego obowiązku spłaty wierzycieli. Sąd nie może wpłynąć w żaden sposób na decyzję wierzyciela, która dotyczy jego pieniędzy.

Podział majątku jest traktowany przez system prawny jako postępowanie, którego zadaniem jest ostatecznie rozwiązać spór między małżonkami. Oznacza to, że wniosek o podział majątku musi zawierać enumeratywnie wyliczanie składników majątku podlegające podziałowi. Jeśli pominiemy jakiś składnik, to nie będzie można wszcząć odrębnego postępowania o podział tylko tego składnika. Oznacza to, że wniosek o podział majątku trzeba dobrze przemyśleć i zawrzeć wyczerpujący spis, wszystkiego, co chcemy podzielić.

Warto wiedzieć, że powyższe regulacje nie wykluczają rozliczeń między małżonkami po ewentualnej spłacie wspólnego kredytu przez jedno z małżonków.

Czy wniosek o podział majątku musi zawierać wyliczenie drobnych rzeczy ruchomych wchodzących w skład majątku małżeńskiego?

Drobne rzeczy ruchome, rzeczy codziennego użytku, meble, sprzęty gospodarstwa domowego zasadniczo wchodzą w skład majątku wspólnego. Czasami takie rzeczy mogą wchodzić w skład majątków osobistych małżonków. Wówczas nie podlegają podziałowi.

Natomiast prawo nie wymaga od małżonków, aby rzeczy ruchome były dzielone w określonej formie np. umowy pisemnej czy aktu notarialnego. Czasami więc małżonkowie decydują się na podział faktyczny tych rzeczy, bez uwzględniania ich we wniosku o podział.

Uwzględnienie tych rzeczy we wniosku o podział może być bowiem kosztowne. W przypadku kwestionowania wartości którejś z rzeczy wskazanych we wniosku np. pralki, sąd będzie musiał powołać biegłego rzeczoznawcę do wyceny rzeczy ruchomych. To zaś może pociągnąć za sobą koszty, czasami przewyższające wartość rzeczy.

Jeśli małżonkowie są zasadniczo zgodni co do sposobu podziału rzeczy ruchomych, to nie warto umieszczać ich we wniosku.

Jedna z moich klientek wraz ze swoim byłym mężem dokonali podziału rzeczy w sposób modelowy. Wyznaczyli dzień, w który przyjechali do wspólnego domu. Na ten dzień zamówili worki typu big bag. Małżonkowie wspólnie decydowali o każdej rzeczy ruchomej znajdującej się w domu. Jeśli żaden z małżonków nie chciał zabrać danej rzeczy, albo była ona zużyta, wyrzucali ją. Jedynie rzeczy co do których nie mogli się porozumieć trafiły do wniosku o podział majątku. W przypadku tych małżonków były to rzeczy o potencjalnie dużej wartości, z którymi żadne z nich nie chciało się rozstać. Każda z rzeczy, która miała trafić do wniosku o podział majątku została sfotografowana i opisana. Do niektórych udało się odnaleźć dowód zakupu. Tak przygotowany wniosek o podział znacząco przyspieszył postępowanie i ułatwił wzajemne rozliczenia.

Podział majątku wymaga pewnej dozy współpracy od byłych małżonków. Bez współpracy sprawa sądowa będzie trwała bardzo długo i będzie kosztowna.

Jakie załączniki załączyć do wniosku o podział majątku?

Do wniosku o podział majątku załączamy:

1. odpis prawomocnego wyroku rozwodowego lub innego dokumentu potwierdzającego istnienie rozdzielności majątkowej,
2. odpisy dokumentów potwierdzających własność poszczególnych składników majątku np. wyciąg z księgi wieczystej, kopię dowodu rejestracyjnego samochodu, wypis z księgi udziałów, wydruki bankowe potwierdzające stany kont;
3. odpisy dokumentów potwierdzających wartość poszczególnych składników majątku np. prywatne wyceny rzeczoznawców majątkowych;
4. odpisy umów lub innych dokumentów potwierdzających wysokość nakładów na majątek wspólny;
5. odpisy umów lub innych dokumentów np. wyciągów bankowych dla wykazania nakładów poniesionych z majątku wspólnego na majątek osobisty strony przeciwnej.

Jakie są koszty podziału majątku?

Od wniosku o podział majątku należy uiścić opłatę stałą w kwocie 1000 złotych. Opłatę uiszczamy do sądu, który będzie prowadził sprawę o podział.

Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.

Dodatkowe koszty to koszty, które mogą powstać w trakcie trwania postępowania, zwłaszcza koszty opinii biegłych rzeczoznawców. Koszt opinii biegłego rzeczoznawcy do spraw szacowania wartości nieruchomości to kwoty rzędu kilku tysięcy złotych.

W podziale majątku sąd dzieli wszystkie koszty sądowe po połowie.

Jakie jest wynagrodzenie pełnomocnika za sprawę o podział majątku?

Minimalne honorarium pobierane przez adwokatów w sprawach o podział majątku określa rozporządzenie o w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa  albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

Zgodnie z tym rozporządzeniem w sprawie o podział majątku wspólnego między małżonkami – opłatę oblicza się od wartości udziału reprezentowanego małżonka w majątku wspólnym.

Opłaty te wynoszą:

1) do 500 zł – 90 zł;

2) powyżej 500 zł do 1500 zł – 270 zł;

3) powyżej 1500 zł do 5000 zł – 900 zł;

4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł – 1800 zł;

5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł – 3600 zł;

6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł – 5400 zł;

7) powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł – 10 800 zł;

8) powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł – 15 000 zł;

9) powyżej 5 000 000 zł – 25 000 zł.

Są to stawki netto. Należy je powiększyć o 23% podatku VAT.

Jeśli więc wartość przedmiotu sporu, czyli naszego majątku, którą wskazaliśmy we wniosku wynosi 1.000.000,00 zł, to udział jednego małżonka będzie w przypadku podstawowego wariantu wynosił 500.000,00 zł. Tak więc minimalne honorarium adwokata należne w sprawie to 10.800 zł +2.484 zł VAT=13.284 zł.

Jest to stawka minimalna, co oznacza, że adwokat w ramach swobody umów, może oczekiwać za swoją pracę wyższego wynagrodzenia. Zazwyczaj umowa o świadczenie usług prawnych w podziale majątku przewiduje dodatkowe kwoty wynagrodzenia w razie wzrostu skomplikowania sprawy oraz przewiduje odrębne wynagrodzenie za stawiennictwo na terminach rozprawy. W przypadku podziału majątku tych terminów rozprawy może być kilka. Warto uwzględnić ten fakt przy szacowaniu potencjalnych kosztów podziału majątku.

W podziale majątku każda ze stron ponosi koszty własnego pełnomocnika. W postępowaniu tym nie można więc zasadniczo ubiegać się o zwrot kosztów ustanowienia pełnomocnika od strony przeciwnej.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy roszczenie o podział majątku się przedawnia?

Nie, roszczenie o podział majątku nie ulega przedawnieniu.

Czy trzeba dzielić wszystko?

Tak – należy wskazać wszystkie składniki majątku.

Czy sąd dzieli kredyt hipoteczny?

Nie – sąd nie dzieli długów.

Ile trwa podział majątku?

Od kilku miesięcy do kilku lat – zależnie od sporu.

Podsumowanie

Sprawy o podział majątku potrafią być bardzo skomplikowane i trwać wiele lat. Uważam, że w sprawach o sądowy podział majątku rola profesjonalnych pełnomocników jest bardzo ważna. Pełnomocnik może poprzez swoje działanie zapewnić sprawny przebieg postępowania oraz uzyskanie lepszego wyniku finansowego na koniec podziału. Jeśli planujesz podział majątku w sądzie w Częstochowie, warto rozważyć pomoc adwokata. Adwokat Justyna Gumuła-Kędracka w swojej kancelarii adwokackiej w Częstochowie prowadzi skomplikowane podziały majątku w różnych wariantach. Jeśli masz wątpliwości, umów się na poradę.